Το «Μάρσι»

Ένα από τα παλιά έθιμα της Ύδρας ήταν και το Μαρτιάτικο βραχιόλι των κοριτσιών του νησιού αφού την 1^η Μαρτίου, τα κορίτσια της Ύδρας, πρωί-πρωί πήγαιναν στον χώρο που η οικογένεια είχε αποθηκεύσει το λάδι, ανοίγανε ένα από τα πιθάρια του λαδιού το κοιτούσαν και ευθύς αμέσως δένανε στο χέρι τους το «Μάρσι».

Το «Μάρσι» ήταν ένα ψιλό κορδονάκι με δύο στριμμένες κλωστές μία άσπρη και μία μπλε και το φορούσαν στον καρπό σαν βραχιόλι ή στο δάκτυλο σαν δακτυλίδι όλο τον μήνα.

Το «Μάρσι» θεωρούταν ότι μπορούσε να τα προφυλάξει από τον δυνατό ήλιο του Μαρτίου και να μην μαυρίσουν.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΟ: LIFE

Ο καθαρισμός της Καθαρής Δευτέρας και τα Τρίμερα της Σαρακοστής στην Ύδρα

Στην παλιά Ύδρα μόλις ξημέρωνε η Καθαρή Δευτέρα οι νοικοκυρές καθάριζαν όλα τα κουζινικά όπως τσουκάλια, πιάτα, τηγάνια, ταψιά κλπ που είχαν χρησιμοποιηθεί στις Αποκριές.

Έβραζαν νερό μέσα σε ένα μεγάλο καζάνι και με αυτό το νερό έπλεναν όλα αυτά που είχαν χρησιμοποιηθεί στις αποκριάτικες γιορτές και τα καθάριζαν με ένα πανί. Το πανί αυτό το κρεμούσαν σε όποιο δέντρο δεν έκανε καρπό και ευθύς μετά το κρέμασμα του υφάσματος κάρπιζε. Στο καθάρισμα συμπεριελάμβαναν και τα ντουλάπια, τις κασέλες και όλα από τα σημεία που είχαν χρησιμοποιηθεί και είχαν τοποθετήσει αποκριάτικες τροφές.

Οι ευσεβείς Υδραίοι Χριστιανοί δεν έτρωγαν απολύτως τίποτα –όπως την Μεγάλη Παρασκευή-  τις τρείς πρώτες μέρες της Σαρακοστής κρατώντας τα Τρίμερα. Έτρωγαν μόνο (και λιτά), την Τετάρτη το πρωί μετά την Θεία Λειτουργία της Προηγιασμένης.

Ύδρα, Καρναβάλι 2012

Με την  καθολική συμμετοχή των κατοίκων και των φίλων του νησιού έγινε με απόλυτη επιτυχία το Καρναβάλι 2012 της Ύδρας.Ένα έθιμο του νησιού μας, με ρίζες στην Βυζαντινή εποχή που συνεχίζεται με απόλυτη επιτυχία έως και την σύγχρονη εποχή μας.

Με αφετηρία την πλατεία Βότση και μετά την περιφορά της πομπής του Καρνάβαλου στα ενδότερα του οικισμού οι καρναβαλιστές έστησαν γλέντι με κρασί και μεζέδες με φόντο το λιμάνι της Ύδρας,  χορεύοντας  νησιώτικα παραδοσιακά αλλά και ξένα τραγούδια. Αξιοσημείωτο είναι ότι φέτος στήθηκε «Γαιτανάκι» ένας χορός που δένει απόλυτα με το χρώμα και το κέφι της αποκριάς.

Μετά από την στάση των Καρναβαλιστών στο λιμάνι της Ύδρας, ακολούθησε το πατροπαράδοτο γλέντι στην «Ξερή Ελιά» και το κρέμασμα του Καρνάβαλου.

Για την άψογη διοργάνωση του Καρναβαλιού της Ύδρας αξίζουν συγχαρητήρια στον Δήμο Ύδρας, την Επιτροπή Καρνάβαλου, την Θεατρική Ομάδα του Δήμου Ύδρας αλλά και σε όσες και όσους πήραν μέρος είτε ομαδικά, είτε ατομικά στο πατροπαράδοτο Καρναβάλι του νησιού μας.

 Ο Δήμαρχος Ύδρας κ. Ά. Κοτρώνης

Τα «Μουσκάρια» και ο «Αράπης» στο Υδραίικο Καρναβάλι

Ένα από τα παλιότερα έθιμα της Αποκριάς του Υδραίικου Καρναβαλιού ήταν και το μασκάρεμα κάποιου που έβαφε το πρόσωπό του κατάμαυρο –παίρνοντας την βαφή από ένα τηγάνι- και τον ονόμαζαν «Αράπη» και ήταν αυτός  ο επικεφαλής της πομπής του Καρνάβαλου.

Ο «Αράπης» είχε τον ρόλο να διασκεδάζει με τα άσεμνα αστεία του και τα σκωπτικά αποκριάτικα διονυσιακά στιχάκια του τα «Μουσκάρια» (οι μασκαράδες του Καρναβαλιού), αλλά και του παρευρισκόμενους. Ακόμη κρατώντας ένα δοχείο νύχτας στα χέρια του, που περιείχε μακαρόνια τα ανακάτευε, τα έπαιρνε με τα χέρια του και έτρωγε από αυτά προτρέποντας του μασκαράδες και τον κόσμο να δοκιμάσουν και τους προκαλούσε  πειράζοντας τους με τα αστεία του.

Αυτό το έθιμο με τον «Αράπη» και τα μακαρόνια –όπως και άλλα- έχει πλέον εκλείψει από το Υδραίικο Καρναβάλι, που πιθανότατα έχει τις ρίζες του στην Βυζαντινή εποχή.

Πηγή: Προσωπική μου έρευνα

Η Ύδρα του 1966, ο τόπος και τα πρόσωπα...

Η διαδρομή του Υδραίικου Καρνάβαλου (από τις συνοικίες της Ύδρας)

Η διαδρομή τοῦ Καρνάβαλου στις γειτονιές  της Ύδρας, παραδοσιακά γινόταν  την Κυριακή της Τυρινής. Ἡ διαδρομή του καρνάβαλου περιγράφετε γλαφυρά από τον Ν. Χαλιορῆ: «..Τὴν Κυριακή της Τυρίνης ἡ βόλτα τῶν μουσκαριῶν γίνεται ξενοχώρα μεγάλη. Ἀνεβαίνουμε ἀπ’ τὴν Ξερὴ Ἐλιά, καὶ ἀπ’ τὸ Παζάρι, περνᾶνε ἀπ’ τὸν Κεντρικὸ δρόμο, διασχίζουνε τὸ Καμίνι, ἀνεβαίνουνε ὕστερις ἀπ’ τὴν Ἀνάληψι, ποὺ εἶναι κοντὰ στὰ Κριεζήδικα τὰ σπίτια ,κατὰ τὸ Βλυχό, κατόπιν ἀπὸ τὸν κεντρικὸ τὸν δρόμο τῆς Κιάφας, ποὺ ἤτανε ἄλλοτε τὰ μαγαζιὰ τοῦ Περκιζα καὶ τῶν δύο Καΐρηδων ,καὶ βρίσκονται ἀκόμη οἱ ἐκκλησίες ὁ «Χριστὸς» τοῦ Οἰκονόμου,ἡ «Βαγγελίστρα» κι ὁ «Ἅγιος Λευτέρης», περνᾶνε καὶ φτάνουνε στὰ Καλὰ Πηγάδια, καὶ ἔπειτα ἀπ’ τὸ ποτάμι τὸ στρωμένο τώρα κατεβαίνουνε μαζὺ μὲ τὴ νύχτα πάλι στὰ μαγαζιὰ τοῦ Παζαριοῦ κι ἀρχίζουνε τὸ γλέντι...»

Η σύγχρονη διαδρομή των Καρναβαλιστών και της πομπής του Καρνάβαλου είναι: Αφετηρία και σημείο συγκεντρώσεως των Καρναβαλιστών είναι ἡ Πλατεία Ναυάρχου Βότση, παραπλεύρως του ξενοδοχείου «Υδρούσα». Η χαρούμενη πομπή του Καρνάβαλου ανεβαίνει την οδό Ἀντωνίου Λιγνοῦ ως την κεντρική έσοδο του αρχοντικού Σαχτούρη, (Παλαιὸ Γυμνάσιο-Λύκειο Ύδρας) ,στρίβουν και αφού περάσουν μέσω της Μεγάλης Χύμας Μπίκου καταφθάνουν στην Λάκκα του Χίλαρη, πού πραγματοποιούν την πρώτη του στάση. Εκεί στήνεται χορός με πατροπαράδοτα νησιώτικα τραγούδια, με την συνοδεία κερασμάτων κρασιού και μεζέδων. Στη συνέχεια, μέσω τῆς οδού Ἀντωνίου Κριεζῆ, που οδηγεί στη συνοικία του Καμινιού, παρακάμπτοντας την διαδρομή στο ύψος της εκκλησίας Γενέθλιο Θεοτόκου (Παναγία) τοῦ Μηλίτσα, κατευθύνονται στη Λάκκα του Τζάθα ἢ Μπαμπορῆ. Προχωρώντας ως την θέση Πεταλίδιζα, πλησίον της εκκλησίας της Αγίας Βαρβάρας στρίβουν προς δυσμάς και κατευθύνονται προς το λιμάνι του Καμινιού (Σούρι Καμινίου). Διερχόμενοι το κεντρικό Ποτάμι του Καμινιού καταλήγουν στην Λάκκα του Κόκκορη που πραγματοποιείται δεύτερη στάση με κεράσματα και χορούς. Μετά την δεύτερη στάση, οι καρναβαλιστές κατευθύνονται προς την εκκλησία της Ανάληψης Καμινιού και ακλουθώντας τον επάνω δρόμο του Καμινιού καταλήγουν στην Λάκκα Γαβρίλη για την τρίτη και τελευταία στάση της περιφοράς του Καρνάβαλου. Επειδή ὁ Καρνάβαλος δεν περνά πια από τις συνοικίες της Γκουρμάδας, της Κιάφας και των Καλών Πηγαδιών –από το 2007- οι καρναβαλιστές, από την Λάκκα του Γαβρίλη, κατηφορίζουν ως να προσεγγίσουν τα σκαλάκια της οδού Ἀντωνίου Λιγνοῦ, για να φθάσουν στην αφετηρία της περιφοράς (πλατεία Βότση)..

Έτσι η πομπή του Καρνάβαλου φτάνοντας στην πλατεία που λειτουργεί σαν  αφετηρία, αλλά αυτή την φορά για την παρέλαση του Καρνάβαλου στην παραλία της Ύδρας. Έτσι οι καρναβαλιστές με φόντο το λιμάνι της Ύδρας, στήνεται χορός με νησιώτικα παραδοσιακά αλλά και ξένα τραγούδια.

Στο τέλος ὁ καρνάβαλος, μετά το λιμάνι της Ύδρας, περνά από την οδό  Γεωργίου Σαχτούρη ως το Γήπεδο (Περιβόλη  του Κούσουλα),  καταλήγει στην συνοικία «Ξερή Ελιά» και στην ομώνυμη ταβέρνα του Καπεταν Στέφανου Ντούσκου πού κρεμάμαι (και δὲν καίγεται όπως γίνεται σε άλλες περιοχές  της  Ελλάδας). Κατόπιν ακολουθεί χορός και γλέντι με παραδοσιακούς μεζέδες και άφθονο καλό κρασί. Ὁ Α. Μανίκης αναφέρει ότι παλιότερα Οι καρναβαλιστές: «...χορεύοντας Ἑλληνικοὺς χοροὺς-καὶ τὸν ὑδραϊκὸ μπάλλο- μὲ τὴν συνοδεία τῶν ἀθάνατων λαϊκῶν τραγουδιῶν, «οἴα: Ἕνα νερὸ κυρὰ-Βαγγελιῶ, Λεϊμονάκι μυρωδάτο, Κάτω στὸ  γιαλό, ἡ μηλίτσα που σαι στὸ γκρεμὸ ἢ καὶ μὲ τ’ἀστεῖο, τάχα-ρὲ πὼς τὸ τρί....ἀμάν! ἀμάν!..πῶς τὸ τρίβουν τὸ πιπέρι καὶ τὰ λοιπὰ παρόμοια ποὺ τὰ τραγουδοῦν ἀκόμη οἱ μασκαράδες Ἕλληνες...»

Ο αείμνηστος Ζαχαρίας Παρίσης. – που ήταν στην Επιτροπή του  Καρνάβαλου αλλά «ψυχή» και διοργανωτής του Υδραίικου Καρναβαλιού- στην πλατεία της «Ξερής Ελιάς» είχε απαγγείλει  σατιρικά (διονυσιακὰ)  δίστιχα ερωτικού-σκωπτικού περιεχομένου, όπως συνηθίζετε της Απόκριες.

Πηγές:http://hydra-hydrea-hydroussa.blogspot.com - "Μέλλον της Ύδρας" -προσωπική έρευνα. 

Αποκριάτικο πάρτυ του 2ου Δημοτικού Σχολείου και Νηπιαγωγείου Ύδρας